Aby móc zadawać pytania zarejestruj się. Ta strona używa Cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Aby dowiedzieć się więcej prosimy zapoznać się z naszą polityka prywatności.

zmień Polski change_language

change_contrast Wysoki kontrast change_version Wersja tekstowa
A A A
RSS rss
  • polski

  • русский

  • english

Miejsce

5172


Miejsce

Budynek Muzeum Pamięci Sybiru powstaje w Białymstoku przy ulicy Węglowej, w pobliżu Dworca Fabrycznego skąd w latach 1940-41 wywieziono kilkadziesiąt tysięcy ludzi. Znajdujący się tam kompleks dawnych magazynów wojskowych wraz z bocznicą  kolejową  wybudowany  został  w  latach  1934–1936, na  terenach  znajdujących  się  pomiędzy  linią  kolejową prowadzącą  do  Wołkowyska,  ulicą  Wasilkowską  i  ulicą Węglową. Do 1939 r. zespół stanowił Składnicę Materiału Intendenckiego Nr 13, będącą zapleczem 18. Dywizji Piechoty, i służył w okresie wojennym do zmobilizowania parku intendentury  nr  102. W  czasie  kampanii  wrześniowej  na terenie magazynów – w celu ich ochrony – rozmieszczono stanowiska przeciwlotnicze. Po zajęciu miasta przez wojska sowieckie magazyny były wykorzystywane do prowadzenia wywózek i deportacji.

Wanda Sobolewska (z d. Promińska, deportowana 13 kwietnia 1940 roku): "Mieszkaliśmy na ulicy Fabrycznej 15. (…) To była noc, trzecia godzina nad ranem (…) Weszło do nas do domu sześciu ‘ruskich’ żołnierzy, przeczytali jakieś pismo i powiedzieli do Mamy: „My Was zabieramy, pojedziecie do swojego męża” (A Tatę widzieliśmy ostatni raz w październiku 1939 roku.) Mama i my z siostrą w płacz (…) Jeden z nich [żołnierzy] chyba był lepszym człowiekiem. Widząc naszą rozpacz zerwał kirim, który wisiał na ścianie, położył go na podłodze i powiedział do Mamy: „Zabierzcie ze sobą jak najwięcej rzeczy”. Pomagał nam pakować, a potem zaniósł wszystko na samochód, który czekał przed domem. I zawieźli nas na Dworzec Fabryczny. Tam czekały już wagony (…)"  

Po wojnie, przez blisko 60 lat magazyny funkcjonowały jako składnica kwatermistrzowska, część obiektów pełniła również funkcje szkolne i medyczne, aż do reorganizacji sił zbrojnych Wojska Polskiego. W tym czasie obiekt był przebudowywany i remontowany zgodnie z bieżącymi potrzebami.  W  latach  2005–2006  znaczna  część  terenu stała się własnością Miasta. Obecnie w dawnych magazynach swoje siedziby mają prywatne przedsiębiorstwa i organizacje społeczne. Muzeum Pamięci Sybiru powstaje w dawnym magazynie nr 5.

Zespół  magazynów  wojskowych  przy  ulicy  Węglowej  stanowi  dobrze zachowany przykład modernistycznego budownictwa przemysłowego z okresu międzywojennego. Przy budowie obiektów  wchodzących  w  skład  zespołu  wykorzystano schemat  konstrukcyjny,  funkcjonalny  i  estetyczny  użyty w innych ówczesnych polskich inwestycjach o podobnym przeznaczeniu, między innymi w Łodzi, Gdyni, Częstochowie i Wilnie. Zrealizowano je w oparciu o projekty powtarzalne,  z  zastosowaniem  ramowej  konstrukcji  żelbetowej wypełnionej cegłą ceramiczną.

W 2012 roku opracowana została koncepcja bryły budynku muzeum, którą przygotował zespół projektowy pod kierownictwem arch. Jana Kabaca.

Na podstawie: S. Wicher, Zespół magazynów wojskowych przy ul. Węglowej; w: BIAŁOSTOCKA ARCHITEKTURA MODERNIZMU, Białystok 2013.