Historie osobiste.
Spotkania wolontariuszy ze Świadkami Pamięci

Autor: Muzeum Pamięci Sybiru

Tytuł: „Historie osobiste. Spotkania wolontariuszy ze Świadkami Pamięci”, (wystawa plenerowa)
Miejsce i czas realizacji:
Białystok (Plac Jana Pawła II), wrzesień-październik 2014 roku

Autor:
Teksty i projekt: Eliza Dubrowska
Fotografie: Katarzyna Czajkowska

Kurator wystawy: Monika Kościukiewicz

Projekt zrealizowany przez wolontariuszki Muzeum Pamięci Sybiru – Elizę Dubrowską i Katarzynę Czajkowską. Bohaterami „Historii osobistych” są Sybiracy, mieszkańcy Czarnej Białostockiej, którzy zgodzili się zaprosić Elizę i Kasię do swoich domów i opowiedzieli o przeżyciach związanych z pierwszą masową deportacją do ZSRR w lutym 1940 roku.
Punkt wyjścia stanowiły zarejestrowane rozmowy, dopełnione fotografiami wykonanymi podczas kolejnych spotkań. Na planszach umieszczono fragmenty relacji, wybrane przez wolontariuszki, które chciały podzielić się tym, co dla nich było szczególnie interesujące czy poruszające. Każdy z fragmentów oddaje osobiste przeżycia rozmówców. Wspomnienia wzajemnie uzupełniają się i budują obraz wspólnego doświadczenia deportowanych. Wśród fotografii dokumentujących spotkania i rozmowy, znajdują się także zdjęcia pamiątek. To rzeczy, które towarzyszyły ich właścicielom w dalekiej podróży oraz drobne przedmioty wykonane na Syberii będące dowodem zaradności ich twórców.
„Każde spotkanie z Sybirakiem było dla mnie szczególnym przeżyciem. Nagrywając relacje, poznawałam historię na nowo, w jej osobistym, niezwykle poruszającym wymiarze. Mimo ciężaru wspomnień naszym rozmowom nieraz towarzyszył uśmiech. Od nich nauczyłam się, że można zachować pogodę ducha, mimo najtrudniejszych doświadczeń. Dzięki spotkaniom z Sybirakami, pierwszy raz spojrzałam na moje rodzinne miasto, Czarną Białostocką, z innej perspektywy. Zobaczyłam jego przeszłość i ludzkie losy uwikłane w historię. Dziś mijając dworzec kolejowy, myślę o tych, którzy w 1940 roku, opuścili je, zamknięci w wagonach jadących na Wschód.” (Eliza Dubrowska)
„O moim udziale w projekcie zadecydowała niedopowiedziana historia mojej Babci, moja magiczna z nią relacja, pierwsze wspomnienia z dzieciństwa, a potem jej brak. Dzieciństwo to okres w życiu, który w ogromnej mierze definiuje to, kim się stajemy, nadaje kształt naszemu człowieczeństwu. Dzieciństwo mojej babci to Syberia. Poprzez wolontaryjną pracę nad projektem chciałam ją bliżej poznać, odnaleźć we wspomnieniach innych i zrozumieć, jak ukształtowało ją doświadczenie Sybiru. Moim zadaniem była dokumentacja. Od progu domu przedstawiałam się, ściskałam dłoń i dodawałam, że jestem wnuczką Sybiraczki. Sesja fotograficzna przeradzała się w rozmowę. Zdjęcia przestawały być istotą spotkania. Najważniejsza była osoba, z którą rozmawiałyśmy, jej osobista historia. Jestem wdzięczna za zaufanie i życzliwość, którą obdarowali nas Sybiracy oraz życiowe lekcje, jakie wyniosłam ze spotkań z nimi.” (Katarzyna Czajkowska)